Kunstproject Armazoen: Suriname

Maandag 27 april

Voor mij is er een heel belangrijk moment aangebroken. Morgen vertrekken we naar Suriname, ik zal voor de allereerste keer in mijn leven een bezoek brengen aan het land waar mijn vader geboren is en waar ook een deel van mijn moeders roots liggen.
Op mijn sociale media schrijf ik het volgende bericht:

Dinsdag 28 april

De volgende dag is het dan zover en ik kan het bijna niet geloven als we op Schiphol wachten om naar de volgende internationale locatie van Kunstproject Armazoen te vertrekken, Paramaribo, Suriname!

Het is een prima vlucht waarbij ik met regelmaat op het schermpje op de stoel voor mij kijk om te zien hoe ver de afstand nog is tussen mij en mijn Vader(s)land.

Gedurende het laatste uur voor landing doe ik niets anders dan in spanning en nieuwsgierigheid naar buiten kijken. Niet veel later is het zover. Onder mij zie ik het blauw van de oceaan geleidelijk veranderen in het bruine water dat de kust van Suriname inleidt. En dan opeens… de grens… het land… het regenwoud, verbijsterend mooi, indrukwekkend en oneindig zo lijkt het. Ik word overvallen door een diepe emotie, ontroering en een gevoel van dankbaarheid en ontzag. Op een vreemde manier ervaar ik tegelijkertijd ook een gevoel van nostalgie dat ik niet goed kan plaatsen.

Niet lang daarna landen we op de internationale luchthaven Johan Adolf Pengel (Zanderij). Wanneer ik naar beneden loop op de trap van het vliegtuig voel ik een geweldige omhelzing van drukkende warme lucht en word tegelijkertijd — zo voelt het — symbolisch 'gedoopt' door een stortvloed van dikke regendruppels, een fantastisch gevoel!

Ik ben er. Eindelijk!

Woensdag 29 april

Na de eerste overweldigende indrukken en enigszins bijgekomen van de vliegreis ontmoeten we de volgende dag onze contextprogrameringspartner op deze locatie, kunstenaar Tolin Alexander.
Ook met hem hebben we een lange en intensieve voorbereiding in aanloop naar dit project gehad.

Tolin laat ons de prachtige plek zien waar de zeecontainer staat, achter op het grasveld van de Nola Hatterman Kunstacademie, uitkijkend op de Surinamerivier. Zowel algemeen als vanuit een artistiek oogpunt een inspirerende en interessante standplaats.

Tolins team is bezig met de laatste voorbereidingen voor het technisch in orde maken van de zeecontainer waarin Dansfilm Armazoen te zien zal zijn.

Een totaal ander iets waar ik erg van onder de indruk ben is de diversiteit aan dieren en vogels die ik in minder dan 24 uur al ben tegengekomen! Vooral de zwarte gieren massaal boven ons hoofd vliegend is een prachtig maar hier en daar ook een ietwat intimiderend beeld...

Donderdag 30 april

Daarna direct door voor een interview voor het programma Magazine van ABC Radio & TV. Tolin en ik vertellen over de totstandkoming van Kunstproject Armazoen en wat er in de komende weken aan evenementen gepland staan in het kader van de contextprogrammering.

Zondag 3 mei

Vandaag verzorg ik in het kader van Kunstproject Armazoen de dansworkshop "The transportation of a story". Deze gaat in op de gedachte achter het ontstaan van de dansfilm, en hoe ik dit op basis van één zeer verstilde en sobere beweging heb uitgewerkt voor het doorlopen van het pad dat het hoofdpersonage (vertolkt door Desta Deekman) in deze film volgt.

De deelnemers zijn ervaren dansprofessionals wat het mede mogelijk maakt de kennis, ervaring en benadering van de materie op een zeer verdiepende manier aan te gaan.

Mede gezien de context van de film die gebaseerd is op een waargebeurd verhaal konden er tijdens de afsluiting en het nagesprek veel emoties naar boven. Het op zo'n manier kunnen ervaren van het geven van een workshop zal me dan ook bijblijven.

Na afloop van de workshop bezoeken alle deelnemers de film en schrijven ze hun naam op de vlag.

Einde van deze dag is het moment aangebroken voor de officiële opening van Kunstproject Armazoen in Suriname. Na een ingetogen poëtische voordracht, welkomstwoorden van diverse sprekers en zang rond de zeecontainer, verplaatsen we ons naar de binnenplaats van Fort Zeelandia. Het is de eerste keer dat ik deze, mede beladen plek bezoek. Het voelt dubbel. De opening van Kunstproject Armazoen in Suriname gaat hier verder met een rituele muzikale processie gevolgd door een lezing en gesprek tussen Hilde Neus en Kamau Ware van Black Gotham Experience (onze partner in de VS).

Donderdag 7 mei

Als gezamenlijk onderdeel van de contextprogrammering op deze dag wordt "Nerdy Thursdays" gepresenteerd: een samenwerking tussen Kunstproject Armazoens Suriname partner Tolin Alexander en Amerikaanse partner Black Gotham Experience.

Ook weer een prachtig en inspirerend programma met de muzikale lezing "Songs among People of African Descent" van Liesbeth Peroti, de Spoken Word voordrachten "We The People" van Kokolampu, verzorgd door Zulile Blinker en deelnemers van haar workshopgroep die speciaal is samengesteld in het kader van Kunstproject Armazoen.
Zelf neem ik deel aan de "Artist Talk" waarvoor ik in gesprek ga met onze VS partner Kamau Ware van Black Gotham Experience, waarbij we onderwerpen als achtergrond, identiteitsbeleving, kunst, esthetiek, en de totstandkoming van Kunstproject Armazoen bespreken.
De avond wordt muzikaal afgesloten door DJ Jemaya.

Zaterdag 9 mei

Als onderdeel van de contextprogrammering presenteert Afra vandaag een filmworkshop. De deelnemers krijgen een inkijkje in de ins en outs van de productionele totstandkoming van Dansfilm Armazoen. Het is een interessant en waardevol onderdeel waarbij men een goede indruk krijgt van wat er vanuit de positie van producent en productie allemaal bij komt kijken om zo'n grootschalig project op te zetten.

Zondag 10 mei

Ja, en dan staat alles gevoelsmatig opeens stil! Vele wegen zijn ondergelopen vanwege aanhoudende regen. Met ontzag kijk ik naar de hoeveelheid water die er naar beneden komt. Maar ik heb me er, na enige waarschuwingen in Nederland te hebben meegekregen, ook op voorbereid en heb mijn regenlaarzen meegenomen!

Maandag 11 mei

Vandaag ga ik 's ochtends naar het Nationaal Archief om verder onderzoek te doen naar de familielijn van mijn vaders kant. Familiegeschiedenis fascineert me. Het doet me nadenken over hoe ervaringen bewust of onbewust op volgende generaties worden doorgegeven, hoe dit al dan niet bijdraagt aan zelfbeeld en identiteitsbeleving, en tot hoe ver deze door kunnen werken. Dit bezoek doet me tevens denken aan mijn bezoek, een aantal jaar geleden, aan de Slavenregisters (onderdeel van het Nationaal Archief) in Den Haag n.a.v. de zoektocht naar de biologische zwarte vader van mijn moeder. In het verlengde daarvan doet het me ook opnieuw nadenken over het verhaal achter Kunstproject Armazoen dat de basis heeft gevormd voor de dansfilm: de daad van het overboord springen van de vijf slaafgemaakte vrouwen van het schip Hof van Zeeland in de vroege ochtend van 8 maart 1733. We zullen nooit meer te weten kunnen komen over hun intenties, hun levens vóór deze daad, de levens die zij achterlieten (een van deze vijf vrouwen vond de dood) en de persoonlijke ervaringen van de levens die zij tegemoet gingen (vier van deze vrouwen werden 'gered', ze waren immers kostbaar menselijk handelswaar dat de MCC (Middelburgsche Commercie Compagnie) bijna kwijt was geraakt).
Wat voor rol hebben archieven? Wie bepaalt hoe dit soort archieven samen worden gesteld? Wie bepaalt wie er op wat voor manier door wie onze geschiedenis wordt ingeschreven? Wiens verhalen worden er in werkelijkheid, vanuit welke achtergrond, (door)verteld?

Ik vervolg mijn weg naar het gebouw dat naast het Nationaal Archief ligt, het Centraal Bureau voor Burgerzaken. Hier maak ik een eerste afspraak in een poging een kopie van het geboortecertificaat van mijn vader te kunnen krijgen, iets wat uiteindelijk minder makkelijk blijkt te zullen gaan dan gedacht. Dit certificaat is voor mij zowel belangrijk als persoonlijke herinnering als vanwege praktische redenen. Met dit document kan ik een PSA-document (Persoon van Surinaamse Afkomst) aanvragen, een officiële status en bewijs van de Surinaamse overheid voor mensen in het buitenland die in Suriname zijn geboren of van wie één of beide ouders in Suriname zijn geboren, maar die zelf een andere nationaliteit hebben, waarmee reizen naar Suriname makkelijker wordt en er een eventuele vrijstelling geldt voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden.

Na een korte stop thuis volgt een bezoek aan de Nederlandse Ambassade waar Afra, Tolin en ik een afspraak hebben met Ambassadeur Walter Oostelbos en Beleidsmedewerker Cultuur en Erfgoed Marijke Sonneveld. N.a.v. Kunstproject Armazoen voeren we een erg interessant gesprek over onze gedeelde geschiedenis in het algemeen, onze slavernijgeschiedenis, de doorwerking ervan in het heden, (nationale) identiteitsbeleving, en meer. Het mooie aan het gesprek is dat er ruimte is voor uiting van (soms erg) verschillende perspectieven, wat het ook erg interessant maakt om de conversatie gevoelsmatig van een afstandje te observeren.
Na afloop wordt de vlag door beide leden van de Nederlandse ambassade ondertekend.

In de vroege avond bezoek ik Balletschool Marlène waar ik een workshop klassiek ballet geef, bestaande uit een les en gedeeltes uit verschillend repertoire van het klassieke ballet, waaronder de opkomst van de zwanen uit Het Zwanenmeer.

Het is een ontzettend leuke middag en avond en ik ben erg dankbaar dat het me eindelijk is gelukt deze locatie te bezoeken en Marlène Aminah Lie A Ling, oprichtster van deze bijzondere balletschool, persoonlijk te ontmoeten!

Dinsdag 12 mei

Vandaag verzorg ik opnieuw een dansworkshop, ditmaal bij Balletschool Charlotte Sprangers onder leiding van Lilian Sprangers. En ook hier weer een geweldige groep enthousiaste en leergierige deelnemers! Het geven van deze workshops in deze 'tropische' temperaturen vind ik heerlijk, maar ik weet niet hoeveel liter water ik er doorheen jaag! Na afloop ben ik dan ook redelijk gevloerd, maar het is allemaal super de moeite waard!

Binnenkort meer over deze reis.